راهنمای جامع معاملات آپشن (Option Trading)؛ از صفر تا استراتژی‌های کاربردی
معاملات آپشن نوعی قراردادهای مشتقه در بازارهای مالی هستند که برای کسب سود بیشتر یا بیمه کردن دارایی‌های بازار از آن‌ها استفاده می‌شود. در ادامه قرار است تا با مفهوم آپشن تریدینگ، انواع آپشن و نحوه معامله آپشن‌ها در بازارهای مالی توضیح دهیم.
قرارداد آپشن (اختیار معامله) چیست؟
قرارداد آپشن یا اختیار معامله نوعی ابزار مشتقه است که ارزشش بر اساس یک دارایی پایه مشخص می‌شود. قراردادهای آپشن این حق را به خریدار می‌دهند که دارایی پایه را با یک قیمت توافقی از پیش تعیین شده در یک بازه زمانی معین بخرد یا بفروشد.
چرا از قراردادهای آپشن استفاده می‌کنیم؟
قراردادهای آپشن مانند اهرم معاملاتی در بازار فیوچرز عمل می‌کنند؛ اما تفاوت اینجاست که ریسک لیکویید شدن در نوسانات دیگر وجود ندارد و تنها این تفاوت قیمت نهایی هنگام سررسید قرارداد با قیمت اعمال است که سود و ضرر تریدر را مشخص می‌کند. در قراردادهای فیوچرز ممکن است که در نهایت قیمت مطابق با تحلیل تریدر مسیر خود را طی کند؛ اما در میانه راه با نوسانات زیاد استاپ تریدر را بزند یا اینکه کل پوزیشن را لیکویید کند. در قراردادهای آپشن چنین اتفاقی نمی‌افتد و ریسک کمتری شامل حال تریدر می‌شود. در بدترین حالت هم تنها پریمیوم پرداختی را از دست می‌دهد.
اصطلاحات اصلی معاملات آپشن
در معاملات آپشن یک سری اصطلاحات پر کاربرد وجود دارند که برای درک این معاملات باید از ابتدا با آن‌ها آشنا شوید:
- دارایی پایه: دارایی مرجعی که قرارداد بر مبنای قیمت آن بسته شده است (مانند بیت‌کوین، اتریوم، اونس طلا یا سهام).
- قیمت اعمال یا توافقی: قیمتی ثابت و تعیین‌شده در قرارداد که در صورت اعمال، خرید یا فروش با همان نرخ صورت می‌گیرد.
- تاریخ سررسید / انقضا: پایان مهلت زمانی قرارداد؛ پس از این لحظه، قرارداد منقضی و کاملاً بی‌ارزش خواهد شد.
- پریمیوم: بهای قرارداد آپشن؛ مبلغ نقدی که خریدار در ابتدا به فروشنده می‌پردازد تا صاحب «اختیار معامله» شود.
- اندازه قرارداد: تعداد واحدهای دارایی پایه در هر یک برگ قرارداد (برای مثال در سهام آمریکا هر قرارداد معادل ۱۰۰ سهم است؛ در کریپتو معمولاً بر مبنای ۱ واحد رمزارز تعریف می‌شود.
انواع قراردادهای آپشن
قراردادهای آپشن معمولا بر اساس حق معامله، زمان اجرای قرارداد و نوع تسویه به شش دسته متفاوت تقسیم می‌شوند که در ادامه توضیح می‌دهیم.
قراردادهای آپشن بر اساس حق معامله
• اختیار خرید (Call): به خریدار حق خرید دارایی پایه را در قیمت توافقی می‌دهد. • اختیار فروش (Put): به خریدار حق فروش دارایی پایه را در قیمت توافقی می‌دهد.
قراردادهای آپشن بر اساس زمان اجرای قرارداد
• سبک آمریکایی: خریدار هر زمان از لحظه خرید تا تاریخ انقضا می‌تواند قرارداد را اجرا کند. به دلیل انعطاف بالاتر پریمیوم گران‌تری هم دارند. • سبک اروپایی: خریدار تنها در روز و ساعت مشخص شده در قرارداد می‌تواند فروشنده را ملزم به اجرای قرارداد کند یا اینکه قرارداد را به شخص دیگری بفروشد.
قراردادهای آپشن بر اساس نوع تسویه
• تسویه فیزیکی: در زمان سررسید دارایی پایه به صورت فیزیکی بین خریدار و فروشنده جابه‌جا می‌شود. • تسویه نقدی: در زمان سررسید تنها مابه‌التفاوت قیمت بازار و قیمت اعمال به صورت نقدی محاسبه و تسویه می‌شود.
انواع معاملات آپشن
معاملات آپشن بر اساس حق معامله به ۴ دسته مختلف تقسیم می‌شوند که هر کدام برای شرایط خاصی استفاده می‌شوند و کاربرد متفاوتی دارند. خرید اختیار خرید تریدر با پرداخت پریمیوم این حق را می‌خرد که دارایی پایه را در قیمت اعمال خریداری کند. خریداران اختیار خرید معمولا دیدگاه صعودی و جهش قیمت نسبت به بازار دارند. در صورت کاهش قیمت، ضرر تنها محدود به پریمیوم پرداختی است و در صورت افزایش تا بی نهایت امکان سود گرفتن از قرارداد وجود دارد. فروش اختیار خرید فروشنده اختیار خرید پریمیوم را به صورت نقدی دریافت می‌کند و متعهد می‌شود که در صورت تصمیم خریدار، دارایی را در قیمت اعمال خریداری کند. فروشندگان اختیار خرید معمولا این دیدگاه را دارند که قیمت دارایی بیشتر از قیمت اعمال نمی‌شود یا بازار نزولی است. در صورت افزایش قیمت بیشتر از قیمت اعمال؛ ضرر فروشنده تا نامحدود ادامه خواهد داشت و در صورت کاهش قیمت یا نرسیدن به قیمت اعمال تنها به اندازه قیمت پریمیوم سود خواهد کرد. خرید اختیار فروش خریدار اختیار فروش با پرداخت پریمیوم این حق را دریافت می‌کند که دارایی پایه را با قیمت اعمال بفروشد. خریداران اختیار فروش دیدگاه نزولی به بازار دارند. اگر قیمت صعودی شود یا اینکه به قیمت اعمال نرسد؛ ضرر تنها به اندازه پریمیوم پرداختی است و تا صفر شدن قیمت هم امکان سود کردن خریدار وجود دارد. فروش اختیار فروش فروشنده اختیار فروش پریمیوم را دریافت می‌کند تا دارایی پایه را با قیمت اعمال از خریدار اختیار فروش بخرد. دیدگاه فروشندگان اختیار فروش صعودی یا بازار رنج است. اگر بازار به شدت نزولی شود؛ فروشنده باید با قیمت بالاتر از قیمت بازار دارایی پایه را بخرد. اگر هم بازار صعودی شود یا به قیمت اعمال نرسد؛ تنها به اندازه پریمیوم دریافتی سود کرده است.
۵ استراتژی معاملاتی با قراردادهای آپشن
به صورت کلی ۵ استراتژی معاملاتی پر کاربرد با قراردادهای آپشن وجود دارد که اکثر تریدرها برای موقعیت‌های مختلف از آن‌ها استفاده می‌کنند. در ادامه هر کدام از این استراتژی‌ها و نحوه استفاده از آن‌ها در بازارهای مالی را توضیح خواهیم داد.
| استراتژی | ترکیب معاملات | دیدگاه بازار | حداکثر ریسک | حداکثر سود |
| لانگ کال | خرید اختیار خرید | صعودی پرقدرت | محدود به پریمیوم پرداختی | نامحدود |
| لانگ پوت | خرید اختیار فروش | نزولی پرقدرت | محدود به پریمیوم پرداختی | تا صفر شدن قیمت دارایی |
| کاورد کال | خرید/مالکیت دارایی پایه + فروش Call | خنثی تا کمی صعودی | افت قیمت دارایی منهای پریمیوم | محدود به سقف استرایک + پریمیوم |
| پروتکتیو پوت | خرید/مالکیت دارایی پایه + خرید Put | صعودی | محدود به فاصله تا استرایک + پریمیوم | نامحدود با رشد دارایی |
| لانگ استرادل | خرید همزمان Call و Put با استرایک یکسان | نوسان شدید | مجموع پریمیوم دو قرارداد | نامحدود در صعود، تا صفر شدن قیمت در نزول |
لانگ کال
لانگ کال به استراتژی گفته می‌شود که تریدر وضعیت بازار را شدیدا صعودی می‌بیند و با درگیر کردن کمترین میزان سرمایه، بیشترین میزان سود را از بازار دریافت می‌کند. برای مثال، پیش بینی شما این است که در یک ماه آینده قیمت بیت کوین از ۸۰ هزار به ۹۰ هزار دلار خواهد رسید. در این وضعیت، یک قرارداد اختیار خرید با قیمت اعمال ۸۲ هزار دلار با سررسید یک ماهه به ارزش ۲ هزار دلار می‌خرید و منتظر می‌مانید تا قیمت به ۹۰ هزار دلار برسد. در این معامله نقطه سر به سر شما ۸۴ هزار دلار است. اگر قیمت بیت کوین در یک ماه آینده زیر ۸۴ هزار دلار باشد؛ ۲ هزار دلار ضرر خواهید کرد و اگر قیمت بیت کوین بالای ۸۴ هزار دلار رفت، به همان میزان سود خواهید کرد.
لانگ پوت
لانگ پوت به استراتژی گفته می‌شود که تریدر وضعیت بازار را به شدت نزولی پیش بینی می‌کند و با خرید قرارداد اختیار فروش روی سرمایه‌اش اهرم چند برابری می‌بندد تا بدون ریسک لیکویید شدن وارد بازار شود. برای مثال، تحلیل تکنیکال و عوامل فاندامنتال در طی ۴۵ روز آینده یک ریزش ۵۰۰ دلاری از ۲۵۰۰ را برای اتریوم پیش بینی می‌کنند. در این وضعیت، ۱۰ قرارداد اختیار معامله با قیمت اعمال ۲۳۰۰ دلار خریداری می‌کنید و بابت هر کدام هم ۱۵۰ دلار پریمیوم پرداخت خواهید کرد. کل پریمیوم پرداختی ۱۵۰۰ دلار خواهد شد و قیمت سر به سر ۲۱۵۰ دلار خواهد بود. حال اگر پس از ۴۵ روز قیمت اتریوم به ۱۸۰۰ دلار رسید و پایین‌تر از انتظار شما هم رفت. بابت هر قرارداد ۳۵۰ دلار و در مجموع ۳۵۰۰ دلار سود خواهید کرد. این سود را در حالی به دست آورده‌اید که از اهرم‌های چند برابری و ریسک لیکوییدیشن فرار کرده‌اید و تنها ۱۵۰۰ دلار سرمایه را هم در معامله درگیر کرده‌اید. نکته مهم: برای باز کردن همین معامله در بازار فیوچرز باید ۱۵۰۰ دلار خود را با اهرم ۱۷ ریسک می‌کردید و در صورت یک نوسان کمتر از ۶ درصد در این بازه ۴۵ روزه کل سرمایه‌تان لیکویید می‌شد.
کاورد کال
استراتژی کاورد کال زمانی استفاده می‌شود که دارایی پایه قرارداد آپشن را در سبد اسپات خود دارید و نسبت به حرکت صعودی بازار چندان امیدوار نیستید و یک نااطمینانی نسبت به وضعیت بازار دارید. احتمال زیاد می‌دهید که بازار رنج بزند و حرکت خاصی نداشته باشد؛ اما قصد فروش دارایی و تبدیل سرمایه هم ندارید. در این شرایط با فروش قرارداد اختیار خرید می‌توانید از در جا زدن قیمت به سود بگیرید. برای مثال، در سبد پرتفوی خود ۱۰۰ توکن سولانا به قیمت ۱۰۰ دلار دارید. با فروش ۱۰۰ قرارداد کال با سررسید ۳۰ روزه و قیمت اعمال ۱۱۵ دلار بابت هر قرارداد ۴.۲۰ دلار پریمیوم دریافت می‌کنید. بدون حرکت قیمت ۴۲۰ دلار سود خالص به دست آورده‌اید و در شرایط دیگر مطابق با جدول زیر سود یا ضرر خواهید کرد:
| سناریوی انقضا | قیمت SOL در سررسید | سود/زیان اسپات (۱۰۰ واحد) | سود/زیان کال فروخته‌شده | برآیند خالص کل پرتفوی |
| ریزش سنگین | $80.00 | -$2,000 | +$420 | -$1,580 |
| درجا زدن کامل | $100.00 | $0 | +$420 | +$420 |
| صعود تا سقف استرایک | $115.00 | +$1,500 | +$420 | +$1,920 |
| پامپ انفجاری | $145.00 | +$4,500 | -$2,580 | +$1,920 |
نکته مهم: در صورت انفجار قیمت بخشی از سود حرکت صعودی را از دست خواهید داد؛ اما با این استراتژی در ریزش بخشی از ضرر را جبران خواهید کرد و در رنج زدن یا حرکت صعودی ضعیف سود بیشتری به دست خواهید آورد.
پروتکتیو پوت
پرتکتیو پوت استراتژی است که برای دارایی‌هایی با ریسک بالای پامپ و دامپ استفاده می‌شود. با خرید اختیار فروش سبد پرتفوی خود را از ریزش‌های سنگین بیمه می‌کنید و در ازای آن در رالی‌های صعودی بخشی از سود را بابت این حق بیمه پس می‌دهید. برای مثال، ریپل یک دارایی با ریسک دامپ سنگین بابت اخبار و شایعات پیرامون و احکام دادگاه است؛ اما رشدهای خوبی را هم تجربه کرده. در حال حاضر، ۱۰ هزار توکن XRP با میانگین قیمت ۱.۳ دلار دارید. ۱۰ هزار قرارداد پوت آپشن با سررسید ۶۰ روزه و قیمت اعمال ۱.۲۰ دلار و پریمیوم ۰.۰۶۵ دلاری می‌خرید تا سبد خود را بیمه کنید. در جدول زیر می‌توانید متوجه شوید که استراتژی پروتکتیو پوت چگونه از سبدتان حمایت می‌کند:
| قیمت XRP در سررسید | ارزش دارایی اسپات | ارزش بازخرید پوت | خالص ارزش کل سبد | سود/زیان بدون آپشن |
| دامپ ($0.70) | $7,000 | +$4,350 | $11,350 | -$6,000 |
| اصلاح متعارف ($1.15) | $11,500 | -$150 | $11,350 | -$1,500 |
| سربه‌سر ($1.365) | $13,650 | -$650 | $13,000 | +$650 |
| بریک‌اوت صعودی ($2.10) | $21,000 | -$650 | $20,350 | +$8,000 |
نکته مهم: پروتکتیو پوت تنها برای سرمایه گذارانی مناسب است که یک دارایی را برای بلند مدت خریداری کرده‌اند و می‌خواهند از گزند نوسانات کوتاه مدت به دور باشند و حتی از آن‌ها هم به سود برسند.
لانگ استرادل
لانگ استرادل برای تریدرهایی مناسب است که از جهت حرکت بازار هیچ خبری ندارند؛ اما می‌دانند که در بازه‌ای مشخص در آینده با اعلام یک خبر قیمت به شدت صعود یا سقوط می‌کند. در این حالت با خرید دو کال و پوت آپشن به صورت همزمان با قیمت اعمال یکسان می‌توانند از هر دو حرکت احتمالی به سود برسند. برای مثال، قیمت BNB ۷۵۰ دلار است و در طی چند روز آینده خبر راه اندازی لانچ پول جدید آن خواهد آمد؛ اما کسی خبر ندارد که این خبر مثبت یا منفی خواهد بود. با خرید یک کال و یک پوت آپشن روی قیمت ۷۵۰ دلار به ارزش پریمیوم ۳۲ و ۳۰ دلار، از حرکت قیمت به هر سمت با کمترین ریسک کسب سود می‌کنید. جدول زیر وضعیت‌های مختلف در این استراتژی را نشان می‌دهد:
| سناریوی بازار در سررسید | قیمت BNB | ارزش بازخرید Call | ارزش بازخرید Put | سود / زیان خالص نهایی | بازده سرمایه (ROC) |
| سقوط شارپ | $610.00 | (زیان: $32-) | (سود: $110+) | +$78.00 | +125.8% |
| سقوط به نقطه سربه‌سر | $688.00 | (زیان: $32-) | (سود: $32+) | $0.00 | 0.0% |
| رنج | $750.00 | (زیان: $32-) | (زیان: $30-) | -$62.00 | -100% |
| حرکت صعودی ضعیف | $780.00 | (زیان: $2-) | (زیان: $30-) | -$32.00 | -51.6% |
| صعود به نقطه سربه‌سر | $812.00 | (سود: $30+) | (زیان: $30-) | $0.00 | 0.0% |
| پامپ انفجاری | $890.00 | (سود: $108+) | (زیان: $30-) | +$78.00 | +125.8% |
جمع بندی
معاملات آپشن بازی ریاضی مدیریت ریسک است. قراردادهای آپشن ابزاری هستند که تریدر می‌تواند با کمترین میزان ریسک به اندازه یک پریمیوم پرداختی، بیشترین میزان بازدهی را از بازار بگیرد یا اینکه دارایی‌های اسپات خود را بیمه کند. استراتژی‌های مختلف به تریدرها کمک می‌کنند که حتی در بازارهای رنج هم بدون حرکت قیمت از بازار سود بگیرند. البته، معامله با آپشن‌ها نیازمند درک درست از وضعیت بازار و کارکرد هر کدام از آپشن‌ها است.
آیا حتماً باید تا روز سررسید منتظر بمانیم تا سود یا زیان معامله نقد شود؟
خیر، بیش از ۸۰ درصد قراردادهای آپشن قبل از تاریخ سررسید بسته می‌شوند.
اگر خریدار آپشن باشیم و قرارداد در زیان منقضی شود، آیا بدهکار کارگزاری می‌شویم؟
خیر، در صورت خرید آپشن و ضرر کردن تنها به اندازه پریمیوم پرداختی وارد ضرر خواهید شد و هیچ پولی را به کارگزاری یا صرافی بدهکار نخواهید بود.
حداقل سرمایه لازم برای شروع معاملات آپشن چقدر است؟
حداقل سرمایه مورد نیاز برای معاملات آپشن به اندازه خرید یک قرارداد است. البته برخی از صرافی‌های ارز دیجیتال مانند دربیت و بای بیت امکان خرید ۰.۱ یا ۰.۰۱ از قرارداد را هم برای کاربران به وجود آورده‌اند.