استیبل کوین دای (DAI) چیست؟ خرید امن و غیرمتمرکز برای ایرانی‌ها پس از مکانیسم ماشه

پس از فعال سازی مکانیسم ماشه فشار حداکثری روی شرکت تتر آمده است تا دارایی‌های ایرانی‌ها را فریز کند. بیش از ۱۸۷ آدرس کیف پول مختلف به ارزش ۱.۵ میلیارد دلار تا به حال شناسایی شده است و ۳۹ آدرس کیف پول به ارزش ۱.۵ میلیون دلار فریز شده‌اند. این مسائل باعث شده تا کاربران ایرانی برای حفاظت از دارایی‌هایشان به استیبل کوین‌های غیر متمرکز مانند دای روی بیاورند. استیبل کوین دای کاملا غیر متمرکز است و تحت نظارت هیچ نهاد مرکزی نیست که همین ویژگی باعث شده تا میان کاربران ایرانی به شدت محبوب شود. در b2check بیشتر با این استیبل کوین دلاری آشنا خواهیم شد.

دای (DAI) چیست؟ استیبل کوین غیر متمرکز

استیبل کوین دای در قلب یک اکوسیستم مالی غیر متمرکز است که بر پایه قراردادهای هوشمند بلاکچین اتریوم ساخته شده. برخلاف استیبل کوین‌های سنتی که تنها برای حفظ ارزش ساخته شده‌اند؛ استیبل کوین دای بخش جدایی ناپذیر زیر ساخت‌های وام دهی، فارمینگ، استخرهای نقدینگی و سایر پروتکل‌های دیفای است.

استیبل کوین دای را جامعه غیر متمرکز Maker DAO راه اندازی کرده است که از سال ۲۰۲۴ با نام جدید Sky فعالیت می‌کند. تصمیمات کلیدی سازوکار دای مانند تنظیم نرخ بهره، انتخاب دارایی‌های وثیقه‌ای و مکانیسم‌های ثبات بخش از طریق رای گیری از دارندگان توکن حاکمیتی گرفته می‌شود. این ساختار باعث شده تا استیبل کوین دای ارزش خود را حفظ کند و در چرخه اقتصادی صنعت دیفای نقش فعالی ایفا کند.

تفاوت اصلی استیبل کوین تتر و USDC با DAI

استیبل کوین‌های تتر و USDC علیرغم طرفداران و حجم معاملات بسیار زیادی که دارند؛ اما یک نقطه ضعف بسیار بزرگ هم دارند. این دو استیبل کوین به صورت متمرکز به ترتیب توسط شرکت‌های Tether Limited و Circle اداره می‌شوند. این تمرکزگرایی باعث شده تا قوانینشان هر روز دستخوش تغییرات بسیار زیادی شود و مشکلات زیادی را برای کاربران به وجود آورد.

این در حالی است که یک سازمان خودمختار غیر متمرکز (DAO) استیبل کوین DAI را کنترل می‌کند. هیچ شخص یا نهادی نمی‌تواند به تنهایی در مورد قوانین و سازوکار قراردادهای موجود در استیبل کوین تصمیم بگیرد. تمامی تصمیمات با نظرسنجی از تمامی دارندگان این استیبل کوین انجام می‌شود. به همین دلیل هم شفافیت بیشتر و سطح امنیت بالاتری دارد.

تاریخچه و تکامل دای: از SAI تا Sky و USDS

دای (DAI) در سال ۲۰۱۷ توسط رون کریستنسن، بنیان‌گذار MakerDAO، به عنوان اولین استیبل‌کوین کاملاً غیر متمرکز جهان راه اندازی شد. نسخه اولیه آن با نام SAI (Single-Collateral DAI) تنها از اتریوم به عنوان وثیقه پشتیبانی می‌کرد. در نوامبر ۲۰۱۹، پروتکل با معرفی Multi-Collateral DAI (MCD) تحول بزرگی را تجربه کرد و امکان استفاده از دارایی‌های وثیقه‌ای متنوعی مانند USDC، BAT و سایر توکن‌های ERC-20 را فراهم آورد.

در اگوست ۲۰۲۴، Maker DAO تصمیم گرفت تا با تغییر برند خود به Sky Protocol تبدیل شود و این موضوع در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴ به صورت رسمی اعلام شد. این تغییر باعث جایگزینی توکن حاکمیتی Sky به جای MKR و USDS به عنوان نسخه ارتقا یافته و قابل ارتقا DAI بود. فعلا تبدیل DAI به USDS اختیاری است و کاربران هنوز می‌توانند استیبل کوین دای خود را در اکوسیستم دیفای نگه دارند.

چگونه دای بدون دلار، ارزش ۱ دلاری خود را حفظ می‌کند؟

استیبل کوین دای بر خلاف تتر یا USDC ذخایر ارزی را به عنوان پشتوانه خود قرار نداده است؛ بلکه از طریق یک سیستم هوشمند، غیر متمرکز و خود تنظیم شونده ارزش یک دلاری‌اش را حفظ می‌کند. این سیستم بر سه پایه بیش وثیقه گذاری، قراردادهای هوشمند خودکار و مکانیسم‌های اقتصادی مبتنی بر روند بازار قرار دارد. این سیستم به هیچ عنوان به یک نهاد مرکزی احتیاج ندارد و با استفاده از قراردادهای هوشمند بلاکچین ارزش ۱ دلاری‌اش را حفظ می‌کند.

Over-Collateralization چیست و چرا ضروری است؟

بیش وثیقه گذاری یا Over-Collateralization اولین و مهم‌ترین ویژگی استیبل کوین دای است. در این مدل کاربران مجبور هستند تا دارایی‌های دیجیتال با ارزش بالاتر از دای را در قراردادهای هوشمند قفل کنند تا یک واحد دای تولید شود. برای مثال، برای تولید ۱۰۰ استیبل کوین دای نیاز است تا ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار اتریوم یا سایر ارزهای دیجیتال را به عنوان وثیقه بگذارید.

این بیش وثیقه باعث می‌شود تا نوسانات ناگهانی بازار اثری روی ارزش وثیقه برای پلتفرم وام دهی نگذارند. در این حالت، پلتفرم وام دهی زمان کافی برای لیکویید کردن و تسویه وام در صورت کاهش ارزش وثیقه را دارد. این مکانیسم باعث شده تا سرنوشت دای مانند استیبل کوین UST در سال ۲۰۲۳ نشود. استیبل کوین دای در هر شرایطی با چنین الگوریتمی می‌تواند ارزش ۱ دلاری خود را حفظ کند.

نقش قراردادهای هوشمند و Vaultها

پس از بیش وثیقه گذاری نوبت به قراردادهای هوشمند و Vault ها می‌رسد. این قراردادهای هوشمند روی بلاکچین اتریوم غیر قابل تغییر هستند و به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه تمامی فرآیندها را انجام می‌دهند. کاربران برای تولید دای از ساختاری به نام Vault استفاده می‌کنند که دارایی وثیقه را نگه می‌دارد و درصدی از آن را به صورت DAI به کاربر به عنوان وام پرداخت می‌کند.

در قراردادهای هوشمند موجود در Vault ها تعریف شده است که اوراکل‌ها به صورت مداوم قیمت دارایی‌ها را به اطلاع Vault برسانند و در صورت نزدیک شدن نسبت وثیقه به اصل پول، سیستم به صورت خودکار هشدار می‌دهد و پس از رسیدن به ارزش وام، فرآیند تسویه را انجام می‌دهد.

سیستم نگهبانان (Keepers) و آربیتراژ

نگهبانان نقش تنظیم کننده در اکوسیستم دای ایفا می‌کنند. ربات‌های خودکار یا بازار گردان وظیفه دارند تا به صورت مداوم قیمت دای را در صرافی‌های مختلف رصد کنند تا از فرصت‌های آربیتراژ بهره ببرند. اگر در یک صرافی ارزش دای بیش از یک دلار باشد؛ ربات‌ها با استفاده از استراتژی آربیتراژ سعی می‌کنند که قیمت دای را به یک دلار برسانند.

آربیتراژ ربات‌های دای به این شکل است که استیبل کوین DAI را از صرافی‌هایی می‌خرد که قیمت پایین‌تر از یک دلار زده‌اند و به صرافی‌هایی آربیتراژ می‌کند که قیمت DAI در آن‌ها بیش از یک دلار است. این کار باعث حفظ تعادل و حفظ ارزش یک دلاری DAI می‌شود.

چهار نوع مزایده در پروتکل میکر (Maker Protocol)

پروتکل میکر از یک سیستم پیچیده و هوشمند مزایده چهارگانه برای مدیریت بحران‌ها و حفظ تعادل مالی استفاده می‌کند :

• مزایده وثیقه (Collateral Auction): هنگامی که یک Vault لیکوئید می‌شود، دارایی‌های وثیقه‌ای آن در یک مزایده به فروش می‌رسد تا بدهی دای آن Vault پرداخت شود. نگهبانان با استفاده از دای، در این مزایده شرکت می‌کنند.
• بازگرداندن مزایده وثیقه (Reverse Collateral Auction): اگر درآمد حاصل از فروش وثیقه بیشتر از بدهی Vault باشد، مازاد به صاحب اصلی Vault بازگردانده می‌شود تا انصاف حفظ شود.
• مزایده بدهی (Debt Auction): در شرایطی که فروش وثیقه نتواند کل بدهی را پوشش دهد، پروتکل توکن‌های جدید MKR (اکنون SKY) صادر کرده و در مزایده می‌فروشد تا کمبود تأمین شود و سیستم از بدهی بد در امان بماند.
• مزایده مازاد (Surplus Auction): هنگامی که کارمزدهای جمع‌آوری‌شده (مانند Stability Fee) در خزانه پروتکل از حد آستانه عبور کند، مازاد دای در مزایده فروخته می‌شود و درآمد حاصل از آن برای خرید و سوزاندن توکن‌های SKY استفاده می‌شود که این کار، کمیابی و ارزش توکن حاکمیتی را حفظ می‌کند.

استیبل کوین دای برای کاربران ایرانی پس از فعال سازی مکانیسم ماشه

طبق تجربه کاربران و هشدارهای صادر شده توسط نهادهای مختلف، پس از مکانیسم ماشه تا حد زیادی امکان دارد که دارایی‌های تتری ایرانیان در کیف پول‌های شخصی‌شان فریز شود. هم اکنون بیش از ۱.۵ میلیون تتر در ۳۹ کیف پول مختلف فریز شده است و سایر کیف پول‌ها هم در حال شناسایی است. هر کیف پولی که به نحوی با صرافی‌های ایرانی یا کاربران ایرانی ارتباط داشته است؛ به زودی تترهایش فریز خواهد شد.

استیبل کوین دای برای جلوگیری از این فاجعه گزینه امن‌تر کاربران ایرانی است. استیبل کوین دای کاملا غیر متمرکز است و یک نهاد یا شرکت خاص نمی‌تواند به سادگی سیاست‌هایش را تغییر دهد یا اینکه دارایی کاربران را رهگیری کند. غیر متمرکز بودن اداره استیبل کوین دای باعث شده تا کاربران ایرانی به راحتی بتوانند برای خرید، نگهداری و انتقال دارایی‌هایشان از استیبل کوین دای استفاده کنند.

بیشتر بدانید: شاخص vix در فارکس

نتیجه گیری

استیبل کوین دای به عنوان یک ارز دیجیتال غیر متمرکز می‌تواند بهترین جایگزین برای تتر باشد. استیبل کوین دای توسط یک سازمان غیر متمرکز خودمختار اداره می‌شود و به سادگی سیاست‌هایش را تغییر نمی‌دهد. این مسئله باعث شده است تا کاربران ایرانی برای جلوگیری از فریز شدن دارایی‌های تتریشان روی به خرید DAI بیاورند.