شاخص VIX در فارکس: از ترس بازار تا استراتژی سودآور

شاخص VIX در فارکس یک دماسنج برای احساسات جهانی است که می‌تواند جهت حرکت پول‌های بزرگ را پیش بینی کند و مستقیما روی جفت ارزهای فارکس اثر می‌گذارد. شاخص VIX بر اساس آپشن‌های S&P500 محاسبه می‌شود.

این موضوع باعث شده است تا شاخص VIX به عنوان معیاری برای اندازه گیری ریسک‌های سیستماتیک معرفی شود و رفتار معامله گران را در تمامی بازارهای مالی تحت تاثیر قرار دهد. در این مقاله b2check قرار است تا استفاده از شاخص VIX به عنوان یک اندیکاتور پیشرو را آموزش دهیم تا در شرایط افزایش و کاهش ریسک‌های سیستماتیک تصمیمات هوشمندانه‌تری بگیرید.

VIX چیست؟

شاخص VIX مخفف عبارت CBOE Volatility Index است که انتظارات بازار از نوسانات ۳۰ روز آینده شاخص S&P500 را اندازه گیری می‌کند. شاخص VIX را بورس آپشن شیکاگو (CBOE) محاسبه می‌کند و بر  اساس نوسانات ضمنی (Implied Volatility) قراردادهای آپشن ساخته می‌شود. معامله گران بازارهای مالی شاخص VIX را تنها در بازار سهام استفاده نمی‌کنند؛ بلکه با استفاده از آن به احساسات جاری در تمامی بازارهای مالی دست پیدا می‌کنند. این مسئله به علت نگرانی‌های موجود از آینده اقتصادی جهان است که باعث ریسک سیستماتیک می‌شود.

شاخص VIX به صورت مستقیم روی جفت ارزهای فارکس اثر نمی‌گذارد؛ اما از طریق نشان دادن احساسات معامله گران و جهت حرکت پول‌های بزرگ می‌تواند بر جفت ارزهای فارکس تاثیرات بسیار زیادی بگذارد. در شرایطی که شاخص VIX روند نزولی دارد؛ ریسک‌های سیستماتیک در دنیا هم پایین هستند و بازارها به حالت RISK ON در می‌آیند. از این رو پول‌های بزرگ به سمت جفت ارزهای پر ریسک مانند ارزهای کالایی (AUD و NZD) می‌روند. در مقابل هم با افزایش شاخص VIX بازارها به حالت RISK OFF در می‌آیند و پول‌های بزرگ به سمت دارایی‌هایی مانند طلا، ین ژاپن، فرانک سوئیس حرکت می‌کنند.

تحلیل رابطه VIX با بازار فارکس

شاخص VIX در فارکس روی سه دسته از جفت ارزهای اصلی فارکس اثر بسیار زیادی می‌گذارد. این اثرات می‌تواند در جهت نزول یا صعود جفت ارزها باشند؛ اما باید بدانید چگونه شاخص VIX را تفسیر کنید تا بتوانید پوزیشن‌های معاملاتی سود دهی را در بازار فارکس باز کنید. در ادامه این سه دسته از جفت ارزها را به همراه اثرات شاخص VIX بر آن‌ها را بررسی کرده‌ایم.

۱. VIX و جفت‌ارزهای ایمن (Safe-Haven Currencies)

با افزایش شاخص VIX ریسک‌های سیستماتیک هم در دنیا افزایش پیدا می‌کنند و دیگر معامله گران علاقه‌ای به سرمایه گذاری و معامله روی جفت ارزهای پر ریسک ندارند. از این رو، پول‌های بزرگ و کوچک به سمت دارایی‌های امن می‌رود که در ادامه سه نمونه از آن‌ها را معرفی کرده‌ایم.

• طلا (XAU/USD): طلا به‌دلیل عدم وابستگی به هیچ ارز ملی و سابقه تاریخی خود به‌عنوان ذخیره ارزش، در بحران‌ها تقاضای بالایی دارد. افزایش VIX معمولاً با رشد قیمت طلا همراه است.
• ین ژاپن (JPY): ژاپن یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان سرمایه جهان است و بسیاری از سرمایه‌گذاران ژاپنی در شرایط بحران، سرمایه‌های خود را از خارج از کشور بازگردانده و به ین تبدیل می‌کنند که تقاضا برای JPY را افزایش می‌دهد.
• فرانک سوئیس (CHF): سوئیس به‌دلیل ثبات سیاسی، سیستم بانکی قوی و سیاست خنثی‌گرایی، همواره به‌عنوان یک مقصد امن شناخته شده است. در بحران‌های جهانی، جریان سرمایه به سمت CHF افزایش می‌یابد.

۲. VIX و دلار آمریکا (USD / DXY)

تحلیل رابطه شاخص VIX و دلار آمریکا کمی پیچیده‌تر از سایر ارزهای فارکس است. بسیاری از افراد این رابطه را همواره مستقیم می‌دانند؛ در حالی که این طرز تفکر کاملا غلط است. در بسیاری از بحران‌های جهانی (بحران‌های خارج از آمریکا) دلار آمریکا به عنوان دارایی امن جهانی شناخته می‌شود. در چنین شرایطی با افزایش شاخص VIX، تقاضا برای دلار هم افزایش پیدا می‌کند و شاخص دلار (DXY) هم تقویت می‌شود.

اما این همه ماجرا نیست. در بحران‌های داخلی آمریکا مانند رکودهای تورمی یا بحران‌های مالی دیگر دلار به عنوان دارایی امن شناخته نمی‌شود. در این شرایط شاخص دلار تضعیف می‌شود و رابطه معکوس با شاخص VIX ایجاد می‌کند. از این رو، همواره باید در تحلیل رابطه VIX و DXY منشا بحران را درک کنید تا متوجه اثر شاخص بر شاخص دلار شوید.

۳. VIX و ارزهای پرریسک (High-Yield / Commodity Currencies)

ارزهایی مانند دلار استرالیا (AUD) و دلار نیوزیلند (NZD) ارزهای پر ریسک یا کالایی شناخته می شوند؛ چرا که استرالیا و نیوزیلند به شدت به صادرات کالا وابسته هستند. در شرایطی که بازارها به حالت RISK OFF در می‌آیند؛ تقاضا برای این ارزها کاهش می‌یابد و جفت ارزهای AUD/USD و NZD/USD نزولی می‌شوند. این روند نزولی بیشتر در شرایط بحران‌های مرتبط با رشد اقتصاد جهانی یا کاهش تقاضا برای کالاهایی مانند نفت، مس و آهن بیشتر به چشم می‌آید. بنابراین، با افزایش شاخص VIX شاهد نوسانات کاهشی این جفت ارزها خواهیم بود و شاخص VIX با این جفت ارزها رابطه معکوس دارد.

چگونه VIX را در تحلیل فارکس خود استفاده کنیم؟

برای معامله‌گران فارکس، شاخص VIX یک ابزار تحلیلی پیشرو (leading indicator) محسوب می‌شود که می‌تواند درک عمیق‌تری از ریسک سیستماتیک جهانی و رفتار جمعی سرمایه‌گذاران فراهم کند. استفاده هوشمندانه از VIX نیازمند تفسیر صحیح سطوح آن، ترکیب با سایر ابزارهای تحلیلی و هم‌زمانی با رویدادهای کلان اقتصادی است.

برای معامله گران فارکس شاخص VIX یک اندیکاتور پیشرو به حساب می‌آید که درک عمیق‌تری نسبت به ریسک‌های سیستماتیک جهانی و رفتار جمعی سرمایه گذاران را به معامله گران می‌دهد. استفاده از شاخص VIX در فارکس به ۳ شکل انجام می‌شود که در ادامه توضیح خواهیم داد.

۱. سطوح کلیدی VIX از دیدگاه یک معامله‌گر فارکس

• VIX زیر ۲۰: بازار به حالت Risk On است. در این شرایط، سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های پر ریسک حرکت می‌کنند. برای فارکس، این یعنی تقاضای بالاتر برای AUD، NZD، CAD و جفت ارزهای مرتبط با کالا (Commodity Currencies). همچنین، فشار فروش بر طلا (XAU/USD) و ین ژاپن (JPY) افزایش می‌یابد.
• VIX بین ۲۰ تا ۳۰: نشان‌دهنده عدم اطمینان متوسط و انتقال بازار از حالت آرامش به ترس است. در این محدوده، معامله‌گران باید به دنبال تأیید سیگنال‌ها هستند و از معاملات پر ریسک خودداری می‌کنند.
• VIX بالای ۳۰: بازار به حالت Risk Off و ترس شدید است. در این شرایط، جریان سرمایه به سمت پناهگاه‌های امن مانند طلا، JPY، CHF حرکت می‌کند. جفت ارزهایی مانند AUD/USD یا NZD/USD معمولاً روند نزولی قوی‌تری را تجربه می‌کنند.

۲. VIX به عنوان تایید سیگنال

شاخص VIX به تنهایی نمی‌تواند جهت بازار فارکس را مشخص کند؛ اما به عنوان تاییدیه سیگنال‌های معاملاتی به خوبی عمل خواهد کرد. اگر سیگنال خرید جفت ارز AUD/USD را دریافت کردید؛ اما شاخص VIX بالای ۳۰ بود، سیگنال نادرست است و روند به زودی تغییر خواهد کرد. شاخص VIX به معامله گران کمک می‌کند تا سیگنال‌های تکنیکال را با اخبار و ریسک‌های سیستماتیک جهانی ترکیب کنند.

۳. VIX و اخبار کلان اقتصادی

اخبار کلان اقتصادی به شدت روی شاخص VIX اثر می‌گذارد و یکی از اصلی‌ترین عوامل نوسان در بازار فارکس است. برای مثال، اگر گزارش NFP  قوی‌تر از انتظارها ظاهر شود؛ بازار انتظار افزایش نرخ بهره را می‌کشد و شاخص VIX کاهش پیدا می‌کند. از طرف دیگر، اگر انتظارها از فدرال رزرو به علت رکود اقتصادی و ناپایداری وضعیت کاهش نرخ بهره باشد؛ شاخص VIX افزایش می‌کند. شاخص VIX همواره یک هشداردهنده پیشرو است که شدت نوسانات بازار را به معامله گران حرفه‌ای نشان می‌دهد.

استراتژی‌های عملی معاملاتی مبتنی بر VIX در فارکس

معامله در فارکس تنها با استفاده از شاخص VIX چندان منطقی نیست؛ اما از آن جا که این شاخص به شدت روی ورود و خروج سرمایه‌های بزرگ بازار اثر می‌گذارد؛ بهتر است تا نحوه معامله کردن با آن را هم یاد بگیرید. در ادامه ۲ استراتژی اصلی برای معامله در فارکس با استفاده از شاخص VIX را معرفی کرده‌ایم.

استراتژی Risk-On/Risk-Off مبتنی بر VIX

برای پیاده سازی استراتژی Risk-on/Risk-Off با استفاده از شاخص VIX باید دید که این شاخص در چه منطقه‌ای قرار دارد. اگر شاخص VIX زیر ۲۰ باشد؛ می‌توان پوزیشن‌های لانگ را روی جفت ارزهایی مانند AUD/USD، NZD/USD و CAD/JPY باز کرد. از طرف دیگر، در صورتی که شاخص VIX بالای ۳۰ باشد؛ بهتر است که به سمت پوزیشن شورت بروید یا اینکه روی جفت ارزهایی مانند XAU/USD پوزیشن لانگ باز کنید. خرید ارزهایی مانند ین ژاپن، فرانک سوئیس و دلار آمریکا هم در این شرایط توصیه می‌شود.

ترکیب VIX با شاخص‌های مکمل برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر

ترکیب شاخص VIX با شاخص ترس و طمع یکی از بهترین ترکیب‌ها برای استراتژی معاملاتی است. اگر شاخص VIX بالای ۳۰ باشد و شاخص ترس و طمع در محدوده «ترس شدید» قرار گرفته باشد؛ پوزیشن‌های خرید باید روی دارایی‌های امن باز شوند و اگر شاخص VIX‌ زیر ۲۰ است و شاخص ترس و طمع در محدوده «طمع شدید» قرار دارد؛ بهتر است تا پول‌های خود را به سمت دارایی‌های پر ریسک‌تر ببرید.

ابزارهای عملی برای رصد VIX

رای رصد دقیق و لحظه‌ای شاخص VIX، استفاده از پلتفرم‌های تحلیلی معتبر و منابع رسمی ضروری است. معتبرترین منبع داده‌های واقعی VIX، وبسایت رسمی بورس آپشن شیکاگو (CBOE) است (www.cboe.com) که به‌صورت رایگان و به‌روز، مقادیر لحظه‌ای، تاریخچه قیمت، فیوچرز و آپشن‌های مرتبط با VIX را ارائه می‌دهد.

علاوه بر CBOE، پلتفرم‌هایی مانند TradingView، Bloomberg و Investing.com نیز داده‌های بلادرنگ VIX را با نمودارهای تعاملی و ابزارهای تحلیلی پیشرفته در اختیار کاربران قرار می‌دهند. این پلتفرم‌ها امکان هم‌زمانی VIX با جفت‌ارزها، شاخص‌های سهام یا سایر شاخص‌های احساسات (مانند Fear & Greed Index) را فراهم می‌کنند.

راهنمای گام‌به‌گام مشاهده VIX در TradingView

• وارد سایت تریدینگ ویو شوید
• در نوار جستجوی بالای صفحه (کنار لوگوی TV)، عبارت VIX را تایپ کنید.
• از لیست نتایج، نماد CBOE Volatility Index (VIX) را انتخاب کنید. معمولاً اولین نتیجه است و توسط CBOE منتشر شده است.
• بلافاصله نمودار لحظه‌ای شاخص VIX روی صفحه بارگذاری می‌شود. شما می‌توانید از تمام ابزارهای تحلیل تکنیکال (مانند میانگین‌های متحرک، RSI یا باند بولینگر) برای تحلیل آن استفاده کنید.
• برای تحلیل هم زمان VIX با یک جفت‌ارز (مثلاً XAU/USD)، می‌توانید از قابلیت “Compare” در نمودار استفاده کنید یا یک پنجره جدید برای جفت‌ارز موردنظر باز کنید.

بیشتر بدانید: آموزش اسپایک در فارکس

جمع بندی

شاخص VIX در فارکس معیاری برای اندازه گیری ریسک‌های سیستماتیک در سراسر دنیا است. این شاخص ورود و خروج پول به جفت ارزهای پر ریسک و کم ریسک فارکس را از قبل به معامله گران نشان می‌دهد. البته از آن جا که این شاخص به صورت مستقیم با بازار فارکس سر و کار ندارد؛ بهتر است تا قبل از باز کردن پوزیشن معاملاتی تحلیل‌های لازم را انجام دهید و از این شاخص به عنوان تایید سیگنال معاملاتی‌تان استفاده کنید.